ഭാരതീയ സംസ്കാരത്തിൽ ക്ഷേത്രങ്ങൾക്കും അനുഷ്ഠാനങ്ങൾക്കും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. ദേവതാ സങ്കൽപ്പങ്ങളിൽ അതിപ്രധാനനാണ് മഹാദേവനായ ശിവൻ. സംഹാരമൂർത്തിയും അതേസമയം, പരമകാരുണികനുമായ ശിവനെ പ്രീതിപ്പെടുത്തുന്നതിനായി അനേകം വഴിപാടുകൾ ഭക്തർ അനുഷ്ഠിക്കാറുണ്ട്. ഓരോ വഴിപാടിനും അതിൻ്റേതായ പ്രാധാന്യവും ഫലസിദ്ധിയുമുണ്ട്. ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ സാധാരണയായി കണ്ടുവരുന്ന പ്രധാന വഴിപാടുകൾ താഴെക്കൊടുക്കുന്നു.
1. ജലധാര:
ശിവന് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ് ജലധാര. ശിവലിംഗത്തിൽ തുടർച്ചയായി ജലം ധാരകോരുന്നത് മനഃശാന്തിക്കും ദുരിതമോചനത്തിനും ഉത്തമമാണെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. രോഗപീഡകൾ അകറ്റാനും, മാനസിക സംഘർഷങ്ങൾ കുറയ്ക്കാനും ജലധാര ഫലപ്രദമാണെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ശുദ്ധജലത്തിനു പുറമെ, ഇളനീർ, പാൽ, ഭസ്മം, നെയ്യ് എന്നിവകൊണ്ടും ധാര നടത്താറുണ്ട്.
2. കൂവളമാല:
കൂവളത്തിലകൾ ശിവന് അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്. കൂവളമാല സമർപ്പിക്കുന്നത് ഐശ്വര്യത്തിനും പാപമോചനത്തിനും ഉത്തമമാണ്. കൂവളത്തിലകൾ ത്രിമൂർത്തി സ്വരൂപങ്ങളാണെന്നും, ഇത് ശിവന് സമർപ്പിക്കുന്നത് സർവ്വദോഷഹരമാണെന്നും വിശ്വാസമുണ്ട്. കൂവളത്തിലകൊണ്ട് അർച്ചന നടത്തുന്നതും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരു വഴിപാടാണ്.
3. പിൻവിളക്ക്:
ക്ഷേത്രത്തിലെ ശ്രീകോവിലിന് പിന്നിൽ വിളക്ക് കത്തിക്കുന്നത് ഐശ്വര്യത്തിനും ധനധാന്യ വർദ്ധനവിനും ഉത്തമമാണ്. പിൻവിളക്ക് കത്തിച്ച് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നത് കുടുംബത്തിൽ സമാധാനവും സന്തോഷവും കൈവരുത്തുമെന്ന് ഭക്തർ വിശ്വസിക്കുന്നു.
4. ഭസ്മാഭിഷേകം:
ശുദ്ധമായ ഭസ്മം കൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം നടത്തുന്നത് സർവ്വദോഷങ്ങളെയും അകറ്റുമെന്നും ആയുരാരോഗ്യ സൗഖ്യം നൽകുമെന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഭസ്മം ശിവന്റെ ശക്തിയുടെയും വൈരാഗ്യത്തിന്റെയും പ്രതീകമാണ്.
5. രുദ്രാഭിഷേകം:
മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളോടുകൂടി നടത്തുന്ന അഭിഷേകമാണ് രുദ്രാഭിഷേകം. രുദ്രമന്ത്രങ്ങൾ ജപിച്ചുകൊണ്ട് ശിവലിംഗത്തിൽ പാൽ, തൈര്, നെയ്യ്, തേൻ, കരിമ്പ് നീര്, ഇളനീർ, പഞ്ചാമൃതം തുടങ്ങിയ ദ്രവ്യങ്ങൾകൊണ്ട് അഭിഷേകം നടത്തുന്നു. ഇത് സകല ദുരിതങ്ങളെയും അകറ്റി ഐശ്വര്യവും വിജയവും പ്രദാനം ചെയ്യുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
6. ഉമാമഹേശ്വര പൂജ:
ശിവനും പാർവതിക്കും ഒരുമിച്ച് നടത്തുന്ന പൂജയാണ് ഉമാമഹേശ്വര പൂജ. ദാമ്പത്യ പ്രശ്നങ്ങൾ, വിവാഹ തടസ്സങ്ങൾ എന്നിവ മാറുന്നതിനും കുടുംബത്തിൽ ഐക്യം നിലനിർത്തുന്നതിനും ഈ പൂജ ഉത്തമമാണ്.
7. മൃത്യുഞ്ജയ ഹോമം:
അപകടങ്ങളെയും രോഗങ്ങളെയും അതിജീവിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഹോമമാണിത്. ദീർഘായുസ്സിനും ആരോഗ്യത്തിനും ഇത് വളരെ ഫലപ്രദമാണ്. ശിവന്റെ മൃത്യുഞ്ജയ രൂപത്തെ പ്രകീർത്തിക്കുന്ന മന്ത്രങ്ങൾ ഹോമത്തിൽ ഉരുവിടുന്നു.
8. ധാരയും നെയ്യ് വിളക്കും:
തുടർച്ചയായി ധാര ചെയ്യുന്നതിനോടൊപ്പം നെയ്യ് വിളക്ക് കത്തിക്കുന്നത് ആയുരാരോഗ്യത്തിനും അഭീഷ്ടസിദ്ധിക്കും ഉത്തമമാണ്.
9. ശംഖാഭിഷേകം:
ശംഖിൽ ജലം നിറച്ച് മന്ത്രോച്ചാരണങ്ങളോടുകൂടി ശിവലിംഗത്തിൽ അഭിഷേകം ചെയ്യുന്നതാണ് ശംഖാഭിഷേകം. ഇത് ദോഷങ്ങളെ അകറ്റാനും മനഃശുദ്ധി നൽകാനും സഹായിക്കുന്നു.
10. പ്രഭാത പൂജകൾ:
പുലർച്ചെയുള്ള നിർമ്മാല്യം, അഭിഷേകം, അർച്ചന, നിവേദ്യം തുടങ്ങിയ പൂജകളിൽ പങ്കുചേരുന്നത് ഭക്തരുടെ മനസ്സിൽ ശാന്തിയും സമാധാനവും നിറയ്ക്കും.
ഈ വഴിപാടുകൾക്ക് പുറമെ ഓരോ ക്ഷേത്രങ്ങളിലും അവിടത്തെ ആചാരങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് മറ്റു പല വഴിപാടുകളും ഉണ്ടാകാം. ഭക്തിയോടെയും മനസ്സറിഞ്ഞും ചെയ്യുന്ന ഓരോ വഴിപാടും ഭക്തന് ശിവാനുഗ്രഹം നേടിത്തരുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ഭഗവാന്റെ അനുഗ്രഹത്താൽ സകല ദുരിതങ്ങളും അകന്ന് ജീവിതത്തിൽ ഐശ്വര്യവും സന്തോഷവും കൈവരട്ടെ എന്ന് പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു.
