കേരളത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലും സംസ്കാരത്തിലും തലയുയർത്തി നിൽക്കുന്ന കോഴിക്കോട് നഗരത്തിന്റെ ഹൃദയഭാഗത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ഒരു അതിപുരാതന ശിവക്ഷേത്രമാണ് കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം. കാലങ്ങളോളം കോഴിക്കോട് ഭരിച്ചിരുന്ന സാമൂതിരി രാജാക്കന്മാരുടെ കുലദൈവമായിരുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം, വെറുമൊരു ആരാധനാലയം എന്നതിലുപരി, വിജ്ഞാനത്തിന്റെയും സാംസ്കാരിക വിനിമയങ്ങളുടെയും ഒരു പ്രധാന കേന്ദ്രം കൂടിയായിരുന്നു. ‘രേവതി പട്ടത്താനം’ പോലുള്ള ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ സംഭവങ്ങൾക്ക് സാക്ഷ്യം വഹിച്ച ഈ പുണ്യഭൂമി, ഭക്തർക്ക് ശിവശക്തിയുടെ അനുഗ്രഹം വാരിവിതറുന്നു.

ഐതിഹ്യം: പരശുരാമന്റെ പ്രതിഷ്ഠയും തളിയുടെ മാഹാത്മ്യവും

തളി മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഉത്ഭവത്തെക്കുറിച്ച് നിരവധി ഐതിഹ്യങ്ങൾ പ്രചാരത്തിലുണ്ട്. കേരളം പരശുരാമൻ മഴുവെറിഞ്ഞുണ്ടാക്കിയതാണെന്നും, അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച 108 ശിവക്ഷേത്രങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് ഈ തളിക്ഷേത്രം എന്നും വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു. ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ശ്രീകൃഷ്ണ ഭഗവാന്റെ പിതാമഹനായ ജനമേജയ മഹാരാജാവ് തക്ഷകനെതിരെ നടത്തിയ സർപ്പയജ്ഞവുമായി ഈ ക്ഷേത്രത്തിന് ബന്ധമുണ്ടെന്നും ഐതിഹ്യങ്ങൾ പറയുന്നു.

സാമൂതിരി രാജവംശത്തിന്റെ ആവിർഭാവത്തോടെയാണ് ക്ഷേത്രം കൂടുതൽ പ്രശസ്തമായത്. സാമൂതിരിമാർ തങ്ങളുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങൾക്കും തളിയിലെ ശിവനെ വണങ്ങുകയും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ വികസനത്തിന് വലിയ സംഭാവനകൾ നൽകുകയും ചെയ്തു.

പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ: മഹാദേവൻ (ശിവൻ)

കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പ്രതിഷ്ഠ മഹാദേവനായ ശിവനാണ്. സ്വയംഭൂവായ ശിവലിംഗമാണ് ഇവിടെയുള്ളതെന്നാണ് വിശ്വാസം. ഭഗവാൻ ശാന്തഭാവത്തിൽ ഭക്തർക്ക് അനുഗ്രഹം ചൊരിയുന്ന രൂപത്തിലാണ് ഇവിടെ കുടികൊള്ളുന്നത്. ശിവനുപുറമെ, ഗണപതി, ദുർഗ്ഗാദേവി, ശാസ്താവ്, നാഗരാജാവ് തുടങ്ങിയ ഉപദേവതകളും ഇവിടെയുണ്ട്.

ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ആചാരങ്ങളും സവിശേഷതകളും

തളി മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിന് തനതായ ചില ആചാരങ്ങളും അതുല്യമായ സവിശേഷതകളും ഉണ്ട്:

• രേവതി പട്ടത്താനം: ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ഒന്നാണ് ‘രേവതി പട്ടത്താനം’. സാമൂതിരി രാജാക്കന്മാരുടെ രക്ഷാകർതൃത്വത്തിൽ, എല്ലാ വർഷവും തുലാമാസത്തിലെ രേവതി നാളിൽ തളി ക്ഷേത്രത്തിലെ നമസ്കാര മണ്ഡപത്തിൽ നടന്നുവന്നിരുന്ന പണ്ഡിതസദസ്സാണിത്. അഖില കേരളത്തിലെയും പ്രഗത്ഭരായ പണ്ഡിതന്മാർ ഇവിടെ ഒത്തുകൂടി വേദശാസ്ത്രങ്ങളിലും മീമാംസ, വ്യാകരണം, പ്രഭാകരദർശനം, ഭട്ടദർശനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിലും ചർച്ചകൾ നടത്തിയിരുന്നു. വിജയിക്കുന്നവർക്ക് സാമൂതിരിമാർ ‘പട്ടത്താനം’ (സമ്മാനവും ബഹുമതിയും) നൽകിയിരുന്നു. ഇത് ക്ഷേത്രത്തിന് വലിയ സാംസ്കാരികവും വൈജ്ഞാനികവുമായ പ്രാധാന്യം നൽകി.
• വാസ്തുവിദ്യ: കേരളീയ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യയുടെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം. ദാരുശില്പങ്ങളും ഭിത്തിച്ചിത്രങ്ങളും ക്ഷേത്രത്തിന്റെ സൗന്ദര്യം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു.
• രണ്ട് പ്രാകാരങ്ങൾ: ക്ഷേത്രത്തിന് അകത്തും പുറത്തുമായി രണ്ട് പ്രാകാരങ്ങളുണ്ട്, ഇത് ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പഴമയെയും വിസ്താരത്തെയും സൂചിപ്പിക്കുന്നു.

ക്ഷേത്ര സമയങ്ങളും നിത്യപൂജകളും

കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ ദിവസവും ചിട്ടയായ പൂജാവിധികളും കർമ്മങ്ങളും നടന്നു വരുന്നു.

• രാവിലെ: ക്ഷേത്രനട സാധാരണയായി രാവിലെ 5:00 AM ന് തുറക്കുകയും, ഏകദേശം 12:00 PM വരെ പൂജകൾ നടക്കുകയും ചെയ്യും.
  • പ്രധാനമായും ഉഷഃപൂജ, എതൃത്ത പൂജ, പന്തീരടി പൂജ, ഉച്ചപ്പൂജ എന്നിവ ഈ സമയങ്ങളിൽ നടക്കും.
• വൈകുന്നേരം: വൈകുന്നേരം നട തുറക്കുന്നത് ഏകദേശം 5:00 PM ന് ആണ്. രാത്രി 8:00 PM വരെ ദർശനം അനുവദനീയമാണ്.
  • ദീപാരധന, അത്താഴ പൂജ എന്നിവ ഈ സമയങ്ങളിൽ നടക്കും.

കൃത്യമായ സമയക്രമങ്ങൾക്കും വിശേഷാൽ പൂജകൾക്കും ക്ഷേത്ര അധികൃതരുമായി ബന്ധപ്പെടുന്നത് ഉചിതമായിരിക്കും.

പ്രധാന വഴിപാടുകൾ

ഭക്തർക്ക് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രത്തിൽ സമർപ്പിക്കാൻ കഴിയുന്ന പ്രധാന വഴിപാടുകൾ താഴെ പറയുന്നവയാണ്:

• നെയ്യമൃത് (നെയ്യ് വിളക്ക്): ഇവിടുത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട വഴിപാടുകളിലൊന്നാണ് നെയ്യമൃത്. ശുദ്ധമായ നെയ്യ് ഉപയോഗിച്ച് ദീപം തെളിയിക്കുന്നത് ഭഗവാന് അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ടതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
• പട്ടിണി നിവേദ്യം: ദക്ഷയാഗത്തിന് ശേഷം ശിവൻ ദക്ഷനെ വധിച്ചതിൻ്റെ ഓർമ്മയ്ക്കായി നടത്തുന്ന ഒരു സവിശേഷ വഴിപാടാണിത്. ഭഗവാന്റെ വിശപ്പകറ്റാൻ നൽകുന്ന ഈ നിവേദ്യം, ഭക്തരുടെ ദുരിതങ്ങൾ അകറ്റുമെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്നു.
• ജലാഭിഷേകം / ഭസ്മാഭിഷേകം: ഭഗവാന് വെള്ളം കൊണ്ടോ ഭസ്മം കൊണ്ടോ നടത്തുന്ന അഭിഷേകങ്ങൾ.
• പുഷ്പാഞ്ജലി: ഇഷ്ടകാര്യസിദ്ധിക്കായി പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ചുള്ള പ്രാർത്ഥന.
• പിൻവിളക്ക്:
• അപ്പം / അട: ഭഗവാന് നിവേദിക്കുന്ന പ്രധാന പലഹാര വഴിപാടുകൾ.
• ഗണപതി ഹോമം: വിഘ്നങ്ങൾ മാറാനായി ഗണപതിക്ക് നടത്തുന്ന ഹോമം.
• മൃത്യുഞ്ജയ ഹോമം: ആയുരാരോഗ്യ സൗഖ്യത്തിനായി നടത്തുന്ന ഹോമം.
• കൂവളമാല: ഭഗവാന് കൂവളത്തില കൊണ്ട് മാല സമർപ്പിക്കുന്നത് ശിവപ്രീതികരമാണ്.
• ചന്ദനം ചാർത്തൽ: ഭഗവാന് ചന്ദനം ചാർത്തുന്നതും ഒരു പ്രധാന വഴിപാടാണ്.

പ്രധാന ഉത്സവങ്ങൾ

• ശിവരാത്രി മഹോത്സവം: ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന ഉത്സവം മഹാശിവരാത്രിയാണ്. ഈ ദിവസം പ്രത്യേക പൂജകളും, അഭിഷേകങ്ങളും, കലാപരിപാടികളും, അന്നദാനവും നടക്കുന്നു.
• രേവതി പട്ടത്താനം: ഇത് ഒരു ഉത്സവമെന്നതിലുപരി ഒരു സാംസ്കാരിക-വിജ്ഞാന സംഗമമാണെങ്കിലും, ക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന വാർഷിക പരിപാടികളിൽ ഒന്നാണിത്.
• തിരുവോണം മഹോത്സവം: ഓണക്കാലത്തും ഇവിടെ പ്രത്യേക ആഘോഷങ്ങൾ നടക്കാറുണ്ട്.
• പ്രദോഷ പൂജകൾ: ശിവന് പ്രിയപ്പെട്ട പ്രദോഷ ദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യേക പൂജകളും ദർശനങ്ങളും ഉണ്ടാകും.

ഒരു തീർത്ഥാടന അനുഭവം

കോഴിക്കോട് തളി മഹാദേവക്ഷേത്രം കേവലം ഒരു ആരാധനാലയത്തിനപ്പുറം, കോഴിക്കോടിന്റെ പ്രൗഢമായ ചരിത്രവും സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യവും വിളിച്ചോതുന്ന ഒരു സ്മാരകം കൂടിയാണ്. മഹാദേവന്റെ അനുഗ്രഹം തേടിയെത്തുന്ന ഭക്തർക്ക് മാനസികമായ സമാധാനവും ഐശ്വര്യവും ഇവിടെ നിന്ന് ലഭിക്കുന്നു. ചരിത്രത്തെയും ആത്മീയതയെയും ഒരുപോലെ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നവർക്ക് ഈ ക്ഷേത്ര ദർശനം ഒരു അവിസ്മരണീയമായ അനുഭവമായിരിക്കും.